Print this page

Δυσπλασία, αυτός ο εφιάλτης

17 September 2018
(1 Vote)
Author :   Κυριάκος Αγαθαγγελίδης

Με τον όρο «δυσπλασία» κρίθηκε δόκιμο να χαρακτηριστούν δύο σημαντικές κληρονομικές παθήσεις του σκύλου. Η δυσπλασία του ισχίου και του αγκώνα. Η χρήση του όρου, για έναν ελληνομαθή, παραπέμπει στην παθογένεια των νόσων, δηλαδή δηλώνει ότι οι αρθρώσεις του ισχίου ή του αγκώνα δεν «πλάστηκαν» σωστά (δυς.)

Στο άρθρο αυτό θα προσπαθήσω να κάνω κατανοητό στον μέσω ιδιοκτήτη ή εκτροφέα σκύλου, τι ακριβώς είναι η δυσπλασία, ποιες μπορεί να είναι οι συνέπειες στην ζωή του σκύλου, τι πρέπει να κάνει για να τις αποφύγει καθώς επίσης να αποσαφηνίσω αρκετές ανακρίβειες ή μύθους που κατά καιρούς κυκλοφορούν σχετικά με το θέμα, από ημιμαθείς αλλά δυστυχώς πολλές φορές και από ειδικούς.

Τα δύο αυτά νοσήματα, τα οποία δεν συνδέονται μεταξύ τους, (δηλαδή, δεν υπάρχει συσχέτιση κληρονομική των δυο νοσημάτων και φαίνεται ότι καθορίζονται από διαφορετικές ομάδες γονιδίων), αφορούν κυρίως συγκεκριμένες φυλές σκύλων. Αν σκεφτούμε ταυτόχρονα ότι ο λύκος, ο οποίος ανήκει στο ίδιο είδος με τον σκύλο, δεν πάσχει ποτέ από δυσπλασία, γίνεται αμέσως κατανοητό ότι τα νοσήματα αυτά τα επιλέξαμε, άθελά μας, με την τεχνητή επιλογή φαινότυπων γονιδίων που γίνεται κατά την εκτροφή των καθαρόαιμων σκύλων. Είναι λοιπόν σαφές ότι τα νοσήματα αυτά συνδέονται αποκλειστικά και μόνο με τα γονίδια του σκύλου και δεν έχουν να κάνουν σε καμία περίπτωση με περιβαλλοντικούς παράγοντες, όπως εσφαλμένα ακούγεται: πως ένα κουτάβι που ζει σε ολισθηρά δάπεδα ή ανεβοκατεβαίνει σκάλες μπορεί να εμφανίσει δυσπλασία. Τις συνέπειες αυτών των παραγόντων θα τις εξηγήσω παρακάτω.

Δυσπλασία του ισχίου:

Image_1.jpgΤι είναι: Γνωρίζουμε πως όλα τα κουτάβια κατά την γέννησή τους (με εξαίρεση σπάνια νοσήματα όπως η απλασία του ισχίου), έχουν φαινομενικά υγιείς αρθρώσεις και αναμένουμε κατά την φάση της ανάπτυξης να σχηματίσουν αρμονικά δομημένες μυοσκελετικές δομές. Δηλαδή μυς, σύνδεσμοι και οστά να αναπτυχθούν με αρμονική συνοχή ώστε να σχηματίσουν υγιείς αρθρώσεις κατά την ενηλικίωση. Η διαδικασία αυτή λοιπόν είναι ξεκάθαρο ότι καθορίζεται από μια σειρά γονιδίων (περισσότερα από 7, 8 για τα ισχία) και τα κουτάβια που έχουν υγιή γονίδια θα έχουν στο μέλλον υγιείς αρθρώσεις. Στα κουτάβια όμως που γεννήθηκαν με την εσφαλμένη γονιδιακή σύνθεση θα αναπτυχθούν αρθρώσεις ασταθής, δηλαδή χαλαρές. Μια ασταθής - χαλαρή άρθρωση ισχίου, ανάλογα με τον βαθμό της αστάθειας, τον φόρτο της καταπόνησης και το στάδιο ανάπτυξης στο οποίο η καταπόνηση ήταν εντονότερη, θα αναπτύξει διαφόρων ειδών βλάβες οι οποίες είναι αναγνωρίσιμες από τον κτηνίατρο στα ακτινογραφήματα. Έτσι ένα δυσπλαστικό κουτάβι αν από νωρίς καταπονεί τις αρθρώσεις του με έντονη άσκηση, υπερβολικό βάρος, άλματα, σκάλες, ολισθηρά δάπεδα κτλ., θα εμφανίσει διαφορετικές ακτινολογικές αλλοιώσεις στην άρθρωση του ισχίου σε σχέση με κάποιο άλλο ή καλύτερα με το εάν το ίδιο είχε λιγότερη περιβαλλοντική επιβάρυνση. Άρα εσφαλμένα ακούγεται ότι αν φορτίσεις από νεαρή ηλικία ένα κουτάβι μπορεί να εμφανίσει δυσπλασία του ισχίου. Όχι, έχει δυσπλασία απλά η καταπόνησή του θα εκδηλώσει νωρίτερα τα συμπτώματα ή θα τα κάνει σοβαρότερα. Αντίθετα ένα υγιές κουτάβι δεν θα εκδηλώσει καμία βλάβη ανεξάρτητα από την δραστηριότητά του. Εδώ βέβαια για να μην γίνει καμία παρανόηση θα ήθελα να τονίσω πως ποτέ δεν αθλούμε έντονα νεαρά ζώα πριν την ολοκλήρωση της ανάπτυξής τους για άλλους λόγους που έχουν να κάνουν με την εν γένη προστασία του εύπλαστου και ευαίσθητου μυοσκελετικού τους συστήματος.

Τι συμπτώματα περιμένουμε να δούμε: Ανάλογα με την σοβαρότητα της πάθησης και τον βαθμό καταπόνησης που έχει υποστεί η άρθρωση του ισχίου, τα κουτάβια ακόμη και από την ηλικία των τεσσάρων μηνών μπορεί να εμφανίζουν συμπτώματα που φυσικά θα εντοπίζονται στα οπίσθια άκρα. Τα συμπτώματα αυτά έχουν να κάνουν κυρίως με την απροθυμία του ζώου να εκτείνει την άρθρωση του ισχίου, δηλαδή να φέρει το άκρο προς τα πίσω, επειδή η κίνηση αυτή, του προκαλεί πόνο. Μπορεί να δούμε το κουτάβι μας να δυσανασχετεί όταν σηκώνεται, να μη θέλει να ανέβει στο αυτοκίνητο ή στις σκάλες, να έχει περίεργο βάδισμα, να απουσιάζει ο διασκελισμός στα πίσω άκρα και να τρέχει σαν λαγός (bunnyhopping) ή να δείχνει σημεία πόνου και απροθυμία κατά την εντολή «κάτσε». Σε μεγαλύτερη ηλικία αρχίζει να εγκαθίσταται η οστεοαρθρίτιδα στην άρθρωση του ισχίου. Ο σκύλος θα εμφανίζει μυϊκή ατροφία, με χαρακτηριστικό την ασύμμετρη μυϊκή ανάπτυξη του πρόσθιου μέρους του σώματος σε σχέση με το πίσω, οι ταρσοί στέκονται συνήθως ψηλά σε μια προσπάθεια του σκύλου να κρατά το μηρό του σε σχετική κάμψη ώστε να αποφύγει την επώδυνη έκταση και φυσικά αρκετά συμπτώματα που σχετίζονται με τον πόνο στα πίσω άκρα. Αξίζει να σημειωθεί ότι κάποια ζώα πιθανόν να εκδηλώσουν επιθετική συμπεριφορά απέναντι σε ανθρώπους και κυρίως σε μικρά παιδιά επειδή έχουν συνδυάσει την παρουσία τους με επώδυνα ερεθίσματα, αν σκεφτούμε τον τρόπο που γίνονται κάποια παιχνίδια ή η εκπαίδευση τους και τον τρόπο που παίζουν τα μικρά παιδιά με τους νεαρούς σκύλους. Για παράδειγμα ένα παιδάκι παίζοντας ανεβαίνει στην πλάτη ενός δυσπλαστικού σκύλου. Αυτή η κίνηση θα προκαλέσει πόνο στο σκύλο καθώς θα φορτίσει τα ισχία του με αποτέλεσμα ο σκύλος από την νεαρή ηλικία να συνδυάσει την επαφή ενός μικρού παιδιού με ένα αρνητικό και επώδυνο για αυτόν ερέθισμα.

Ως αναφορά τώρα την αφύσικη βάδιση, πολλές φορές αυτή συγχέεται, ακόμη και από ειδικούς, με την φυσιολογική ιδιότυπη αστάθεια που εκδηλώνουν μεγαλόσωμες φυλές στην φάση της ανάπτυξής τους. Έχω δει λοιπόν γερμανικούς ποιμενικούς με εξαιρετικά ισχία (όπως αποδείχθηκε από την ακτινολογική εξέταση) να έχουν χαρακτηριστεί δυσπλαστικοί εξ όψεως από «ειδικούς», εξαιτίας του ιδιαίτερου «παιδικού» τρόπου βάδισης κατά την νεανική τους ηλικία.

Τι πρέπει να κάνουμε:Πρέπει να καταλάβουμε ότι ένας δυσπλαστικός σκύλος θα ζήσει όλη του την ζωή με μια σχετική αναπηρία και πόνο ποικίλης έντασης ανάλογα με την σοβαρότητα της πάθησης. Άρα το πρώτο μέλημά μας είναι να το γνωρίζουμε έγκαιρα. Η απόφαση για απόκτηση ενός κουταβιού μιας συγκεκριμένης φυλής μας βάζει αμέσως στο παιχνίδι της στατιστικής. Αν η φυλή που επιλέγουμε είναι υψηλού κινδύνου κατανοούμε εκ των προτέρων ότι αυτό το ρίσκο το επωμιζόμαστε και εμείς αλλά κυρίως ο μελλοντικός μας σύντροφος. Έτσι αν αποκτήσουμε ένα γκρευχάουντ ξεχνάμε την λέξη δυσπλασία και ασχολούμαστε με άλλα θέματα, ενώ με ένα ντογκ ντε μπορντό έχουμε πιθανότητα μεγαλύτερη από 50% να έχουμε ένα δυσπλαστικό σκύλο. Άλλη σημαντική παράμετρος που θα μειώσει το ρίσκο είναι η επιλογή του σωστού εκτροφέα. Έχουμε πολύ λιγότερες πιθανότητες να έρθουμε αντιμέτωποι με την νόσο αν το κουτάβι μας γεννήθηκε από γονείς απαλλαγμένους από την δυσπλασία, σε σχέση με ένα κουτάβι που γεννήθηκε σε μια αυλή από γονείς άγνωστης προέλευσης και υγείας ή το αποκτήσαμε στα τυφλά από το διαδίκτυο.

Ανεξάρτητα όμως από το που προέρχεται το κουτάβι μας, εφόσον ανήκει στις φυλές υψηλού ρίσκου ή ακόμα και αν είναι ημίαιμο μεγαλόσωμο, πρέπει να συνειδητοποιήσουμε ότι δεν γνωρίζουμε την γονιδιακή του υγεία, ούτε υπάρχει ακόμη τέτοια εφαρμοσμένη μέθοδος. Σημαντικό λοιπόν σε αυτήν την φάση και πριν κλείσει τους 3,5 με 4 μήνες να γίνει η πρώτη εκτίμηση της κατάστασης των ισχίων. Στο στάδιο αυτό ακόμη και αν υπάρχει σοβαρή αστάθεια μπορούν να γίνουν πολλές παρεμβάσεις που θα προστατέψουν το μέλλον του ζώου μας. Η έγκαιρη διάγνωση σε αυτή την φάση χαρακτηρίζεται ως χρυσή ευκαιρία, δεδομένου ότι οι παρέμβαση σε αυτό το στάδιο είναι εύκολη, χαμηλού κόστους με μηδενικό ρίσκο για την υγεία του ζώου.

Σε αυτήν την ηλικία, υπάρχουν πολλοί εξειδικευμένοι κτηνίατροι που μπορούν με σχετική ασφάλεια να προβλέψουν την εξέλιξη του ζώου εκτιμώντας τον βαθμό αστάθειας με διάφορες διαγνωστικές τεχνικές. Αν διαγνωσθεί δυσπλασία σε αυτή την φάση, η ενδεδειγμένη χειρουργική παρέμβαση είναι η ηβική συμφυσιόδεση, μια απλή, χαμηλού κόστους τεχνική με εξαιρετικά αποτελέσματα.

Σε μεγαλύτερες ηλικίες, πριν όμως την ενηλικίωση και κυρίως πριν να εμφανιστεί η οστεοαρθρίτιδα, υπάρχει ακόμη τρόπος να παρέμβουμε χειρουργικά, αλλά με ακριβότερες επεμβάσεις, μεγαλύτερης επεμβατικότητας, υψηλότερου ρίσκου και με μεγαλύτερης διάρκειαςαποθεραπεία. Σε αυτό το στάδιο προτείνονται η τριπλή ή, κατά την δική μου προτίμηση, η διπλή οστεοτομία της λεκάνης.

Και οι τρεις προαναφερθείσες επεμβάσεις στοχεύουν στην μεταβολή της γεωμετρίας της λεκάνης με τέτοιο τρόπο, ώστε το άνω μέρος ή οροφή της κοτύλης, δηλαδή της υποδοχής της κεφαλής του μηριαίου να περιστραφεί προς τα έξω, καλύπτοντας μεγαλύτερο τμήμα της κεφαλής.

Στην περίπτωση τώρα που έχουμε χάσει τόσο την «χρυσή» όσο και την δεύτερη ευκαιρία, τότε βρισκόμαστε στο σενάριο, όπου έχει διαγνωστεί η δυσπλασία του ισχίου αλλά με εγκατεστημένη οστεοαρθρίτιδα, σε βαθμό που ποικίλει ανάλογα με την σοβαρότητα της πάθησης. Σε αυτό το σενάριο έχει χυθεί πολύ νερό στον μύλο της φημολογίας και της παραπληροφόρησης που προέρχεται από μη ειδικούς αλλά δυστυχώς αρκετές φορές και από ειδικούς του χώρου. Όλα αυτά έχουν δημιουργήσει έναν υπερβολικό για μένα, μύθο γύρω από την πάθηση, ο οποίος πανικοβάλει τους ιδιοκτήτες δυσπλαστικών ζώων. Ο πανικός αυτός πολλές φορές οδηγεί κατόχους ασθενών ζώων σε εσφαλμένες επιλογές και σε μερικές περιπτώσεις τραγικές. Μια τέτοια επιλογή, που για μένα είναι αδιανόητη και εγκληματική είναι η ευθανασία. Σε ΚΑΜΙΑ περίπτωση, μα ΚΑΜΙΑ, δεν πρέπει να αναφερθεί αυτή η επιλογή σε δυσπλαστικό ζώο, άσχετα από την σοβαρότητα της κατάστασης.

Θεραπεία

Ας βάλουμε σε μία τάξη τα πράγματα. Αν λοιπόν διαγνωστεί οστεοαθρίτιδα σε δυσπλαστικό ζώο, ο κτηνίατρος θα εκτιμήσει την σοβαρότητα της τόσο ακτινολογικά αλλά κυρίως κλινικά. Σε αυτό το σημείο να τονίσω την σημασία της κλινικής εικόνας δεδομένου ότι η ακτινολογική εικόνα στην Image_5.jpgδυσπλασία δεν συμβαδίζει πάντα με την κλινική. Έτσι υπάρχουν ζώα που εμφανίζουν πολύ σοβαρά ακτινολογικά ευρήματα αλλά η κλινική τους εικόνα δεν είναι συμβατή με αυτά και το αντίθετο. Εδώ υπάρχει μια σύγχυση στους κύκλους των ανθρώπων που ασχολούνται ακόμα και επαγγελματικά με τους σκύλους, αφού πολλές φορές πριν από μια εξέταση ακούω από τον ιδιοκτήτη, τέτοιου τύπου δηλώσεις: αποκλείεται να έχει δυσπλασία αφού τρέχει μια χαρά, κάνει άλματα κτλ.

Υπάρχει λοιπόν η πιθανότητα να είναι ήπια και να αντιμετωπιστεί συντηρητικά με τις ακόλουθες παρεμβάσεις μας:

α)  Έλεγχος του βάρους ώστε να μην επιβαρύνονται οι αρθρώσεις, β) Αντιφλεγμονώδη φάρμακα κατά τις περιόδους έξαρσης, για έλεγχο του πόνου, γ)Ελεγχόμενη άσκηση, δηλαδή ήπια δραστηριότητα αλλά όχι ακινησία η οποία θα έχει αντίθετα αποτελέσματα επιδεινώνοντας την μυϊκή ατροφία, δ) Φυσιοθεραπείες, ηλεκτροθεραπεία, λέιζερ, κολύμβηση, κα. δ) Για το τέλος άφησα τα συμπληρώματα διατροφής για το οποία και εδώ υπάρχει ένας μύθος. Όλα αυτά που κυκλοφορούν στο εμπόριο, πρέπει να γίνει ξεκάθαρο ότι βοηθούν τον σκύλο να μετριάσει τα συμπτώματα του πόνου και κατ’ επέκταση την φυσιολογική λειτουργεία των άκρων. Σε καμία περίπτωση δεν προλαμβάνουν την νόσο. Έτσι η χορήγησή τους σε ένα κουτάβι δεν έχει απολύτως κανένα νόημα γι᾽ αυτό και οι σοβαρές εταιρίες παραγωγής τροφών ποτέ δεν τα προσθέτουν στις τροφές ανάπτυξης και αν το κάνουν το κάνουν μόνο για λόγους μάρκετινγκ, αφού στο τέλος δεν είναι και επιβλαβείς για το αναπτυσσόμενο ζώο.

Χειρουργική θεραπεία

Στην περίπτωση που η χωλότητα είναι σοβαρή και δεν ελέγχεται με συντηρητικά μέτρα τότε για να έχει μία ποιότητα ζωής ο σκύλος μας πρέπει να προχωρήσουμε σε χειρουργική παρέμβαση. Εδώ υπάρχουν αρκετές επιλογές. Πρώτη και καλύτερη είναι η ολική αρθροπλαστική κατά την οποία αντικαθίσταται όλη ο άρθρωση με μεταλλικά εμφυτεύματα. Η επιλογή αυτή όμως αφορά ανθρώπους με δυνατό πορτοφόλι, ενώ εκτελείται από ελάχιστους κτηνιάτρους. Παρά την προσπάθεια που γίνεται τα τελευταία χρόνια για την βελτίωση των υλικών και των μεθόδων, εξακολουθεί η επέμβαση αυτή να έχει ένα σημαντικό ποσοστό αποτυχιών ακόμη καιόταν γίνεται από κτηνίατρους που έχουν μεγάλη εμπειρία στην τεχνική.

Υπάρχει όμως και άλλη εναλλακτική επιλογή για τις σοβαρές περιπτώσεις και αυτή είναι η οστεκτομή της κεφαλής και του αυχένα του μηριαίου. Με αυτήν την επέμβαση αφαιρούμε τον αυχένα και την κεφαλή του μηριαίου με αποτέλεσμα την θεαματική μείωση του πόνου που προκαλείται κατά την τριβή των προβληματικών αρθρικών επιφανειών. Πρόκειται για χειρουργείο σχετικά απλό, χαμηλού κόστους, εκτελείται από πολλούς κτηνίατρους, μικρής σχετικά επεμβατικότητας και τα σκυλιά αποκτούν μια σχεδόν φυσιολογική λειτουργεία στο προσβεβλημένο άκρο. Από την προσωπική μου εμπειρία, μπορώ να σας βεβαιώσω ότι σε όσα σκυλιά εφάρμοσα την μέθοδο αυτή, τόσο σε δυσπλαστικά όσο και σε ζώα με οστεοαρθρίτιδα μετατραυματικής αιτιολογίας, απέκτησαν ικανοποιητικού βαθμού λειτουργικότητα του άκρου. Πολλά από αυτά ήταν σκύλοι εργασίας που μετά από διάστημα δύο έως τεσσάρων μηνών ήταν σε σχεδόν λειτουργικά. Και λέω σχεδόν γιατί η απόλυτα φυσιολογική λειτουργία του άκρου θα ήταν δυνατή μόνο όσο υπάρχουν απόλυτα υγιείς ανατομικές δομές στην άρθρωση ή εμφυτεύματα. Παρόλα αυτά όμως, τα χειρουργημένα με αυτή την επέμβαση ζώα, έχουν μία άριστη ποιότητα ζωής και αυτό είναι τελικά το ζητούμενο.

Εδώ θα ήθελα να επισημάνω κάτι πολύ σημαντικό που αφορά τις δύο αυτές επεμβάσεις. Ενώ στην ολική αρθροπλαστική, στο ενδεχόμενο αποτυχίας έχουμε την επιλογή της επανάληψης ή της αφαίρεσης των υλικών και απλά το ζώο μας έχει κάνει τελικά μια ακριβή οστεκτομή αυχένα-κεφαλής το ίδιο δεν ισχύει για την δεύτερη. Στην δεύτερη επιλογή αν η επέμβαση δεν εκτελεστεί σωστά σε πρώτο χρόνο είναι σχεδόν αδύνατο να αναστραφούν οι συνέπειες της εσφαλμένης τεχνικής σε δεύτερο χρόνο. Το σφάλμα που πιθανόν να γίνει σε αυτή την περίπτωση αφορά στην πλημμελή αφαίρεση του αυχένα, στην κάκωση των γλουτιαίων μυών ή σπανιότερα του ισχιακού νεύρου. Το συνηθέστερο λάθος είναι να παραμείνει τμήμα του αυχένα το οποίο καθώς εφάπτεται με την λεκάνη προκαλεί πόνο, με συνέπεια την μυϊκή ατροφία (την οποία δεν θέλουμε αφού οι μύες είναι πλέον αυτοί που συγκρατούν την νέα ψευδάρθρωση) και την ανάπτυξη οστεοφύτων στην περιοχή για τα οποία δεν μπορούμε να κάνουμε τίποτα πλέον. Έτσι ένα ζώο με μέτριου βαθμού χωλότητα μπορεί μετά από μία αποτυχημένη επέμβαση να καταλήξει με βαριά χωλότητα. Βέβαια παρόλο που συντριπτική πλειοψηφία των χειρουργών εκτελεί την επέμβαση με τον ενδεδειγμένο τρόπο ένα τέτοιο λάθος (που έχω κάνει και εγώ) αν γίνει έγκαιρα αντιληπτό μπορεί να διορθωθεί, πριν εμφανιστούν μη αναστρέψιμες βλάβες.

Συμπερασματικά η οστεκτομή αυχένα-κεφαλής αποτελεί μια εξαιρετική, σωτήρια επέμβαση, που εξασφαλίζει μια καλή ποιότητα ζωής στο δυσπλαστικό ζώο και μπορεί να εφαρμοστεί ακόμα και σε μεγαλόσωμα ζώα κατά την προσωπική μου και όχι μόνο εμπειρία, παρά την αντίθετη άποψη που υπήρχε παλαιότερα, ότι αφορά μόνο μικρόσωμους ή μεσαίου μεγέθους σκύλους.

Τελειώνοντας θα ήθελα να αναφέρω ότι υπάρχουν και άλλες επεμβατικές τεχνικές που αναφέρονται στη βιβλιογραφία όπως οι ενδοαρθρικές εγχύσεις διαφόρων παραγόντων, τα εμφυτεύματα χρυσού περιαρθρικά, κάποιες νευρεκτομές κα, για τις οποίες δεν έχω καμία εμπειρία και ως εκ τούτου δεν έχω άποψη πέραν των βιβλιογραφικών αναφορών.

Δυσπλασία του αγκώνα

Στο σύνδρομο αυτό, το International Elbow Working Group IEWG, το οποίο αποτελεί την επιστημονική ομάδα αναφοράς για την πάθηση, έχει εντάξει τέσσερις διαφορετικές ορθοπεδικές παθήσεις: α) Την μη συνοστέωση του ράμφους του ωλεκράνου UAP, β) Την νόσο της έσω κορωνοειδούς απόφυσης ή το κάταγμά της MCD/FCP, γ) Την οστεοχόνδρωση του βραχιόνιου κονδύλουOC/OCD δ) Την μη συνεχή άρθρωση JI (Joint Incongruity). Σε μία προσβεβλημένη άρθρωση μπορεί να συνυπάρχουν περισσότερες από μία οντότητες.

Και εδώ ισχύουν περίπου τα ίδια που προαναφέραμε παραπάνω στην δυσπλασία του ισχίου με κάποιες διαφορές στις οποίες κυρίως θα επικεντρωθώ.

Είναι και αυτή κληρονομούμενη και καθορίζεται γονιδιακά, αλλά από άλλη ομάδα γονιδίων. Αυτό σημαίνει πρακτικά ότι ένας σκύλος μπορεί να είναι απαλλαγμένος από την δυσπλασία του ισχίου αλλά να νοσεί από αυτή του αγκώνα και το αντίθετο.

Το κουτάβι με την γονιδιακή ανεπάρκεια, αδυνατεί να ολοκληρώσει την ανάπτυξη μια συνεκτικής, υγιούς άρθρωση στον αγκώνα, με αποτέλεσμα να εκδηλώσει και εδώ από μικρή ακόμα ηλικία συμπτώματα χωλότητας. Στους αγκώνες που είναι αρθρώσεις με σχετικά περιορισμένο εύρος κίνησης (αφού κυρίως εκτελούν κάμψη και έκταση) είναι δύσκολη η κλινική εκτίμηση της δυσπλασίας, όπως γίνεται στα ισχία στα οποία αξιολογούμε την αστάθεια. Στους δυσπλαστικούς αγκώνες λοιπόν δεν υπάρχει αστάθεια, αλλά πιθανή ασυνέχεια με αποτέλεσμα την μη αρμονική συνοχή των αρθρικών επιφανειών. Προκύπτει έτσι ανισομερής φόρτισηστις αρθρικές επιφάνειες με αποτέλεσμα την εμφάνιση μίας ή περισσότερων από τις παθήσεις που συνιστούν το σύνδρομο.

Ενώ στην δυσπλασία του ισχίου σχεδόν πάντα προσβάλλονται και οι δύο αρθρώσεις, στους αγκώνες αρκετά συχνά η πάθηση εμφανίζεται στην μία άρθρωση.

Τα κουτάβια από την ηλικία των πέντε με έξι μηνών συνήθως δείχνουν διαφόρου βαθμού συμπτώματα χωλότητας, ενώ είναι πολλές φορές χαρακτηριστική η στάση των πρόσθιων άκρων, τα οποία στρέφουν προς τα έξω σε μία προσπάθεια να αποφορτίσουν τις έσω αρθρικές επιφάνειες του αγκώνα οι οποίες συνήθως προσβάλλονται.

Η διάγνωση γίνεται κυρίως με ακτινογραφήματα του αγκώνα στα ζώα με κλινικά συμπτώματα, καθώς η κλινική εκτίμηση συνήθως δεν είναι ειδική και δεν μπορεί να την θέσει με ασφάλεια. Να σημειώσω εδώ ότι πολλές φορές στις ακτινογραφίες μπορεί να μην διαγνωστεί η πάθηση ακόμα και από έμπειρους εξεταστές, οπότε σε τέτοιες περιπτώσεις όπου υπάρχει σαφής υπόνοια, η ασφαλέστερη μέθοδος εξέτασης είναι η αξονική τομογραφία.

Η έγκαιρη διάγνωση για τους αγκώνες γίνεται στην ηλικία των πεντέμισι μηνών και αν δεν προκύψουν σαφή ακτινολογικά ευρήματα ενώ υπάρχει κλινική υπόνοια τότε επαναλαμβάνονται ένα μήνα αργότερα.

Για τους αγκώνες υπάρχει μεγάλος αριθμός επεμβατικών παρεμβάσεων και η επιλογή έχει σχέση με την προτίμηση του χειρούργου κτηνίατρου.

Σε αντίθεση όμως με την δυσπλασία των ισχίων όπου υπάρχουν χειρουργικές τεχνικές που λύνουν θεαματικά το πρόβλημα του ζώου, για του αγκώνες δυστυχώς, σε βαριά περιστατικά, δεν υπάρχει ακόμη μέθοδος ανάλογης αποτελεσματικότητας.

Πρόληψη

Image_4.jpgΑπό όσα προαναφέρθηκαν γίνεται απόλυτα σαφές ότι το ζητούμενο είναι να γεννηθούν όσο το δυνατό λιγότερα κουτάβια με ανεπαρκή γονίδια. Αυτό μπορεί να γίνει μόνο με ένα τρόπο: Να μειωθούν αν όχι να εξαφανιστούν από την γονιδιακή δεξαμενή της κάθε φυλής τα ανεπιθύμητα γονίδια.

Τα τελευταία τριάντα χρόνια, πολλοί κυνολογικοί όμιλοι παγκοσμίως έχουν εφαρμόσει προγράμματα περιορισμού των παθήσεων αυτών, με συστηματικό ακτινολογικών έλεγχο των γεννητόρων. Χαρακτηριστικό παράδειγμα τέτοιας παρέμβασης είναι η φυλή του Γερμανικού Ποιμενικού, που ιστορικά συνδέεται με την δυσπλασία, τα τελευταία χρόνια εμφανίζει ποσοστά δυσπλαστικών ζώων, εξαιρετικά χαμηλά.

Οι εξετάσεις αυτές γίνονται από δίκτια πιστοποιημένων εξεταστών, με ακτινογραφήματα. Τα προς εξέταση ζώα πρέπει να είναι ενήλικα άνω των 12 μηνών και σε μερικές φυλές άνω των 15, υπό γενική αναισθησία ή βαθιά ηρέμηση. Οι εξεταστές αξιολογούν την ακτινολογική εικόνα των αρθρώσεων και κατατάσσουν τα ζώα, ανάλογα με τα ευρήματα τους σε ένα διαβαθμισμένο κατά περίπτωση σύστημα ανάλογα με το πρότυπο που ακολουθεί ο κάθε όμιλος. Η αξιολόγηση αυτή καταγράφεται στο γενεαλόγιο του καθαρόαιμου ζώου. Στην χώρα μας, όπως και στις περισσότερες, ακολουθείται το πρότυπο του F.C.I και τα ισχία κατατάσσονται στις διαβαθμίσεις A, B, C, D, E, ενώ οι αγκώνες σε 0, BL, 1, 2, και 3.

Είναι προφανές ότι η ευθύνη για την εκρίζωση των παθήσεων αυτών ανήκει στους ομίλους αλλά και στους εκτροφείς των καθαρόαιμων σκύλων αφού αυτά αποτελούν την δεξαμενή της νόσου ακόμα και για τα ημίαιμα. Όσο λοιπόν αναπαράγουμε απαλλαγμένα ζώα τόσο μειώνεται η πιθανότητα γέννησης δυσπλαστικών απογόνων.

Εδώ τώρα προκύπτει ένα εύλογο για πολλούς ερώτημα, το οποίο αντιμετωπίζω συχνά και ένας μύθος που έχει παγιωθεί αναφορικά με αυτό: «Αφού και οι δύο γονείς του ζώου μου και οι μακρινοί του πρόγονοι είναι απαλλαγμένοι (πχ Α - 0) γιατί πρέπει να εξετάσω τον σκύλο μου;» και ακολουθεί ο μύθος: «αποκλείεται να έχει δυσπλασία». Η σωστή προσέγγιση είναι η εξής: «Αν και οι δύο γονείς, ή όσοι περισσότεροι πρόγονοι είναι απαλλαγμένοι, έχω πολύ μικρότερες πιθανότητες να έχω ένα δυσπλαστικό κουτάβι. Την αλήθεια θα την μάθω όταν γίνει 12 ή 15 μηνών». Αντίθετα όμως από γονείς, με έστω και ήπιας μορφής δυσπλασία, η πιθανότητα γίνεται σχεδόν βεβαιότητα.

Για ποιο λόγο όμως προκύπτει αυτή η αδυναμία να δώσουμε μία ασφαλή πρόβλεψη;

Όσο δεν υπάρχει ακόμη, μια τεκμηριωμένη γονιδιακή εξέταση, εφαρμόζουμε εξετάσεις που ελέγχουν τον φαινότυπο και όχι το γονότυπο του σκύλου. Πρακτικά θα πρέπει να λέμε ο γεννήτορας είναι φαινομενικά υγιείς αφού δεν γνωρίζουμε αν φέρει υποτελή προβληματικά γονίδια, τα οποία σε ένα ενδεχόμενο ζευγάρωμα θα συνδυαστούν με τέτοιο τρόπο και τελικά θα εκφραστούν με αποτέλεσμα ένα δυσπλαστικό απόγονο. Παρόλα αυτά όμως, η φαινοτυπική εξέταση και επιλογή που τελικά κάνουμε έχει φέρει εξαιρετικά αποτελέσματα στον περιορισμό της δυσπλασίας, όχι όμως στην εκρίζωσή της.

Εν κατακλείδι οι συμβουλές μου για τους υποψήφιους ιδιοκτήτες καθαρόαιμων σκύλων είναι :

  • Αποφύγετε τις φυλές υψηλού κινδύνου
  • Συνεργαστείτε με εκτροφείς αξιόπιστους που ελέγχουν τα ζώα που αναπαράγουν.
  • Μη ψωνίζετε φθηνά από τα πανέρια. θα σας κοστίσει ακριβά, όχι μόνο οικονομικά αλλά και συναισθηματικά.
  • Συμβουλευθείτε τον κτηνίατρο πριν να είναι αργά.
  • Μην υποτιμάτε κανένα σύμπτωμα χωλότητας στο κουτάβι.
  • Μην κουράζεται τα κουτάβια σας, ειδικά τα μεγαλόσωμα ( όχι είπαμε για την δυσπλασία αλλά γενικότερα για την υγεία του μυοσκελετικού τους συστήματος)

Ελπίζω να μη σας κούρασα και να αποσαφηνίστηκαν αρκετά ερωτήματα και μύθοι σχετικά με το θέμα της δυσπλασίας. Σίγουρα στα πλαίσια αυτού του άρθρου δεν ήταν δυνατόν να αναλυθούν όλες οι πτυχές του θέματος και δεν ήταν αυτός ο σκοπός μου, απλά προσπάθησα να σας δώσω αυτά που εγώ θεωρώ σημαντικά και πρέπει να γνωρίζετεόσοι εκτρέφετε, έχετε ή θέλετε να αποκτήσετε ένα σκύλο.

Του Κυριάκου Αγαθαγγελίδη, κτηνίατρου, GRSK ev Member, FCI (HD,ED) Certified Examiner

fb icon 1

 

We use cookies to improve our website. By continuing to use this website, you are giving consent to cookies being used. More details…